Paslanmaz çelik ağırlık üzerinden fiyatlandırılır ve "ağırlık" iki tanedir: teorik ağırlık (ölçülerden hesaplanan) ve gerçek tartım ağırlığı (kantar ile tartılan). İkisi arasında doğal olarak fark vardır; bu fark esas olarak "terazinin yanlış tartmasından" değil, geometri ve toleranstan kaynaklanır.
Tek cümlelik değerlendirme
Standart kapsamındaki eksi tolerans, teorik ağırlığın gerçek ağırlıktan yüksek olmasının ana nedenidir. Sözleşmede "teorik ağırlık üzerinden fiyatlandırma" mı yoksa "gerçek tartım üzerinden fiyatlandırma" mı yapılacağı ve kalınlık toleransının hangi tabloya göre uygulanacağı mutlaka belirtilmelidir — bu cümle sonraki tüm anlaşmazlıkları ortadan kaldırır.
Teorik ağırlık nasıl hesaplanır
Çelik levha/rulo için yaygın formül:
Ağırlık(kg) = Uzunluk(m) × Genişlik(m) × Kalınlık(mm) × Yoğunluk(g/cm³)
Yoğunluk kaliteye göre alınır (yaygın değerler):
- 304 / 304L / 316 / 316L: yaklaşık 7.93 (316L için genellikle 7.98 alınır, fark çok küçüktür);
- 321 / 316Ti: yaklaşık 7.9;
- 2205 dubleks çelik: yaklaşık 7.80;
- 430 ferritik: yaklaşık 7.70.
Boru, yuvarlak çubuk ve yassı çubuk için ayrı formüller vardır (özünde hepsi "kesit alanı × uzunluk × yoğunluk"tur).
Üç hata kaynağı
① Kalınlık toleransı (en büyük kalem). Standart, kalınlıkta eksi sapmaya izin verir (farklı standartlar ve farklı kalınlık aralıkları için izin verilen değerler farklıdır). Nominal 2 mm levha gerçekte 1.8 mm olabilir — ağırlık yaklaşık %10 azalır. Bu "eksik tartım" değil, standardın izin verdiği bir durumdur; ancak sözleşmede yalnızca "teorik ağırlık üzerinden" yazıyorsa, alıcı 2 mm için ödeme yapıp 1.8 mm mal alır ve fark anlaşmazlığa dönüşür.
② Yoğunluk değeri. Farklı kaliteler ve farklı standart el kitaplarındaki yoğunluk değerleri biraz farklıdır (7.93 vs 7.98); büyük hacimlerde bu da bir paradır. Teorik olarak gerçek kaliteye göre değer alınmalıdır; pratikte çoğunlukla 7.93 üzerinden tek tip hesaplanır.
③ Kesim kaybı ve kenar. Açma, dilme ve lazer kesimde kenar ile baş-son kayıpları olur. Teorik ağırlık bitmiş ölçülere göre hesaplanır, gerçekte kullanılan malzeme daha fazladır — bu kısım genellikle ağırlık farkında değil işleme ücretinde görünür, ancak teklif verirken belirtilmelidir.
Farkın nerede olduğunu tek tabloda görün
- Nominal 2.0 mm, gerçek 1.9 mm → teorik ağırlık yaklaşık %5 yüksek;
- Nominal 2.0 mm, gerçek 1.8 mm → teorik ağırlık yaklaşık %10 yüksek;
- Nominal 10 mm, gerçek 9.7 mm → fark yaklaşık %3 (kalın levhada eksi tolerans görece daha küçüktür).
İnce levhada "teorik ağırlığın gerçekten yüksek olması" kalın levhaya göre daha belirgin ortaya çıkar.
Satın alma nasıl yazılmalı ki zarar görmesin
- Fiyatlandırma yöntemi sabitlensin: teorik ağırlık / gerçek tartım, ikisinden biri;
- Kalınlık toleransı açık yazılsın: hangi standardın hangi kademesi (standartlar arasında fark az değildir, bkz. diğer yazı 《Kalınlık Toleransı》);
- Eksi toleransa izin verilip verilmediği ayrıca kararlaştırılsın: "yalnızca artı toleransa izin verilsin" isteniyorsa açıkça yazılmalı, fiyat farklı olur;
- Tartım yeri ve yöntemi: fabrika çıkışında mı tartılacak, varışta mı yeniden tartılacak, hangi hata aralığı kabul edilebilir;
- Yoğunluk değeri: büyük hacimlerde hangi yoğunluğa göre hesaplanacağı yazılsın.
Sık karşılaşılan tuzaklar
- Teklifin teorik ağırlığa göre verilmesi, teslimatın tartım üzerinden tahsil edilmesi (veya tersi), iki tarafın da kendi hesabını yapıp diğerini kabul etmemesi;
- Yalnızca "toplam fiyatın ucuz olmasına" bakıp tolerans kademesine bakmamak — eksi toleransı büyük malzemenin birim fiyatı ucuzdur ama gerçekte kullanınca malzeme yetmez;
- 2205'in ağırlığını 304'ün yoğunluğuyla hesaplamak (7.93 vs 7.80, fark %1.6);
- İşleme kesim kaybını göz ardı edip bitmiş ölçülerden satın alma miktarını geriye hesaplamak, sonunda hep biraz eksik kalması.
Kalite, ölçü ve fiyatlandırma yöntemini bize bildirin; ilgili standarda göre teorik ağırlığı ve gerçek teslimat ağırlığını teklif edelim ve sözleşmede tolerans kademesini yazalım — ağırlık konusu, açıkça yazıldığında anlaşmazlık olmaz.
